Sözlük
Influencer pazarlaması terimleri
Özet
Influencer pazarlaması, creator economy ve mekanizma tasarımına dair 30+ terimin Türkçe tanımı. Alfabetik sıralı, doğrudan link verilebilir.
- Affiliate marketing
- Yaratıcının kendi linkinden gelen satışlardan komisyon kazandığı, performansa dayalı pazarlama biçimi.
- Anti-disintermediation
- Platform sözleşmesinde aracının (ajansın veya platformun kendisinin) atlanmasını yasaklayan standart madde. SixNodes'ta her sözleşmenin standart parçasıdır; ihlali sözleşme feshi ve tazminat hükümlerini tetikler.
- Audience overlap
- İki yaratıcının veya iki kanalın takipçi tabanlarının ortak kesişim oranı. Yüksek overlap, aynı kampanyada iki yaratıcı kullanıldığında erişimin "şişme" olduğunu gösterebilir.
- Brand safety
- Markanın yer aldığı içerik ortamının marka değerleriyle uyumlu olmasını güvence altına alan ölçütler bütünü. Ortamın siyasi içerik, tartışmalı konular veya uygunsuz dilden uzak olmasını içerir.
- Brief
- Markanın yaratıcıya kampanyanın amacını, gereksinimlerini, hashtag/etiket kurallarını, teslim tarihini ve performans hedeflerini açıklayan dokümandır. SixNodes'ta brief dijital şablon olarak hazırlanır ve sözleşmenin parçası olur.
- Çift-kör değerlendirme
- İki tarafın da yazmadan birbirinin değerlendirmesini göremediği puanlama sistemi. Akademik hakemlikten ödünç alınmıştır. Karşılıklı taraflı puanlama oyunlarını ("sen iyi yaz, ben iyi yazayım") engeller.
- Cohort
- Aynı dönemde platforma kabul edilen kullanıcı grubu. SixNodes'ta erişim kademeli açılır: Cohort 01, 100 kullanıcılık ilk dalgadır.
- CPE (Cost per Engagement)
- Her etkileşim (beğeni, yorum, paylaşım, kaydetme) başına maliyet. Kampanya etkinliğinin etkileşim odaklı ölçümünde kullanılır.
- CPM (Cost per Mille)
- Bin gösterim başına maliyet. Geleneksel reklam metriği; influencer pazarlamasında erişim odaklı kampanyalarda kullanılır.
- CPV (Cost per View)
- İzlenme başına maliyet, genellikle video kampanyaları için. "Ne kadar süre izlenirse view sayılır" platformuna göre değişir.
- Creator economy
- Bağımsız içerik üreticilerinin platformlardan, markalardan veya doğrudan takipçilerinden gelir elde ettiği ekonomik ekosistem. 2026 itibariyle küresel ölçekte yıllık trilyon dolar bandında bir hacim ifade eder.
- Disintermediation
- Aracının sistem dışına atılması. Influencer pazarlamasında genellikle ajansın atlanarak yaratıcı-marka doğrudan anlaşması anlamına gelir. SixNodes ajans ekosistemini korumak için anti-disintermediation maddesini standart yapar.
- Engagement rate (Etkileşim oranı)
- Bir içeriğin aldığı etkileşim sayısının (beğeni, yorum, paylaşım, kaydetme) takipçi sayısına bölünmesiyle elde edilen yüzde. Sektör benchmark'ları platform ve tier'a göre değişir; Instagram'da %3-6 sağlıklı kabul edilir.
- Escrow (Emanet)
- Üçüncü tarafın sözleşme koşulları yerine getirilene kadar parayı kilitlediği ödeme yapısı. SixNodes'ta marka bütçesi iyzico ile platform emanetinde tutulur ve milestone'larda serbest bırakılır.
- Exclusive
- Yaratıcının belirli bir kategori veya zaman penceresinde sadece bir ajans veya marka ile çalışmayı taahhüt ettiği sözleşme tipi. SixNodes'ta exclusive yaratıcı-ajans ilişkisinde platform komisyonu %14'ten %7'ye düşer.
- Influencer pazarlaması
- Sosyal medya içerik üreticilerinin (yaratıcıların) takipçilerine ürün veya hizmet tanıtımı yaptığı pazarlama biçimi. Klasik reklamcılığa göre güven dağılımı yaratıcı-takipçi ilişkisi üzerinden gerçekleşir.
- Impressions (Gösterim)
- Bir içeriğin toplam görüntülenme sayısı. Aynı kişi birden fazla görmüş olabilir; tekil sayımı reach ile yapılır.
- Kaymalı komisyon
- Zaman içinde oranı azalan komisyon yapısı. SixNodes'ta ajansın yaratıcı geliştirme yatırımını koruyan modeldir: ilk 12 ay %70, sonraki 12 ay %40, ardından matür sözleşmeye geçer.
- KOL (Key Opinion Leader)
- Belirli bir alanda otorite kabul edilen, takipçi davranışını şekillendiren içerik üreticisi. Genellikle uzmanlık tabanlı (doktor, finansçı, öğretim üyesi) ve saf "influencer"dan ayrı tutulur.
- Limon pazarı
- Bilgi asimetrisi nedeniyle kalitenin doğrulanmadığı ve ortalama kalitenin zamanla düştüğü pazar. George Akerlof'un 1970 tarihli "The Market for Lemons" makalesinden gelir; Akerlof bu çalışmayla 2001 Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazandı.
- Mekanizma tasarımı
- Oyuncuların kendi çıkarlarına oynarken sosyal olarak istenen sonucu üreten sistemleri tasarlama disiplini. Hurwicz, Maskin ve Myerson'a 2007 Nobel Ekonomi Ödülü kazandırmıştır. SixNodes'un üç katmanı (doğrulama, emanet, itibar) bu prensiple kurulmuştur.
- Milestone
- Sözleşme sürecinde ödemenin parçalı olarak serbest bırakıldığı kontrol noktası. SixNodes'ta üç milestone vardır: brief onayı, taslak onayı (%40), yayın doğrulaması (%60).
- OAuth
- Üçüncü taraf uygulamaların kullanıcı şifresine ihtiyaç duymadan kimlik doğrulama yapmasını sağlayan açık standart. SixNodes Instagram, TikTok, YouTube ve X için OAuth ile bağlantı kurar — şifren paylaşılmaz, sadece okuma izinleri verilir.
- Reach (Erişim)
- Bir içeriğin tekrarlar hariç ulaştığı tekil kişi sayısı. Impressions'tan farkı: aynı kişi birden fazla gösterime maruz kalmış olsa bile reach'te bir kez sayılır.
- Sahte takipçi (Fake follower)
- Bot, satın alınmış veya pasif hesaplardan oluşan, gerçek etkileşim sağlamayan takipçi tabanı. SixNodes üçüncü taraf analiz servisi ile her hesabın oranını ölçer; %50 üzeri hesaplar UNQUALIFIED olarak filtrelenir.
- Sponsored content (Sponsorlu içerik)
- Marka tarafından ücreti ödenen, açıkça #ad veya #işbirliği etiketiyle işaretlenen içerik. Türkiye'de Reklam Kurulu mevzuatı bu işaretlemeyi zorunlu kılar.
- Stake
- Yaratıcının itibarına ekonomik bağlılığını gösteren kilitli teminat. SixNodes'ta listeleme şartı olarak yatırılır; ciddi sözleşme ihlalinde kısılır ve böylece itibar sinyali maliyetli ve dolayısıyla güvenilir hale gelir.
- Tier
- Yaratıcının takipçi büyüklüğü ve kalite sinyallerine göre atanan seviye. SixNodes'ta dört tier vardır: Emerging (1K-25K), Established (25K-100K), Featured (100K-500K), Editorial (500K+).
- UGC (User-Generated Content)
- Kullanıcılar tarafından üretilen ve markanın kullanım hakkı satın aldığı içerik. Klasik influencer pazarlamasından farkı: yaratıcının yayın yapması zorunlu değildir, marka içeriği kendi kanallarında kullanır.
- Whitelisting
- Yaratıcının içeriğinin markanın reklam hesabından paid olarak yayınlanmasına izin vermesi. Genellikle ek ücret karşılığında yapılır; reklam dağıtımının kontrolü markaya geçer.